مرکز تحقیقاتی فوک خزری

۲۲ آبان ۱۳۹۵

با سلام
چند سالیست توجه به مسائل و مباحث حفاظت از محیط زیست و حیات وحش در کشور ما افزایش چشم‌گیری پیدا کرده است، افزایش آگاهی مردم، توجه مسئولان و تأثیر قرار دادن مسائل محیط زیست و حیات وحش در تصمیم گیری ها و اقدامات، حضور گسترده سازمان های دولتی و بخش‌های خصوصی مانند سازمان های مردم نهاد و فعالان و علاقمندان، توجه و حمایت افراد تأثیرگذار مانند بازیگران، هنرمندان، ورزشکاران و به طبع آن ایجاد انگیزه در مردم، توجه رسانه ها مانند تلوزیون، رادیو، نشریات و … به این معقوله و ساخت برنامه ها و گزارش های مختلف و جذاب برای افزایش سطح آگاهی عموم جامعه؛ از عوامل موثر در بهبود وضعیت حفاظت از محیط زیست و حیات وحش در کشور ما می باشند. در این راستا مرکز درمانی تحقیقاتی فوک کاسپین (خزری) از سال ۱۳۸۹ در پی انتشار نتایج بدست آمده، که بیانگر کاهش شدید جمعیت این گونه منحصر به فرد در دریای خزر بود، آغاز به کار نمود. مرکز درمانی و تحقیقاتی فوک هلند با نیم قرن سابقه موفق در زمینه حفاظت از فوک ها که هم اکنون نیز از قطب ها شناخته شده در دنیا محسوب می گردد، حامی این پروژه در ایران شد، البته اینجا جای دارد که از مرحوم دکتر محمدمصطفی شاهی فردوس (رئیس بخش دامپزشکی مرکز فوک هلند) یادی کنیم، که از بانیان اصلی آغاز این پروژه در ایران بوده اند.

3a

با توجه به استقبال کشور ایران از این پروژه و مهاجرت جمعیت قابل قبولی از فوک ها به سمت جنوب دریای خزر و سواحل ایران، بعد از مطالعات و بررسی های مختلف، جزیره آشوراده در سواحل جنوب شرقی دریای خزر جهت احداث مرکز درمانی تحقیقاتی و امداد و نجات انتخاب گردید.

4a

در ابتدای امر هدفگذاری و چگونگی روند رسیدن به این اهداف از مهمترین مسائلی بود که باید تعیین و سیاستگذاری می‌شد، که از این موارد می توان به فرهنگ‌سازی، آموزش، اطلاعرسانی، برقراری تعاملات سازنده با سازمان‌ها و نهادهای مرتبط، برقراری روابط بین الملل، حفاظت و امداد و نجات اشاره نمود.
_ فرهنگ سازی در جوامع شهری و روستایی حوزه دریای خزر و اقشاری که در ارتباط مستقیم با دریا بودند مانند صیادان و خانواده های آنها در خصوص اهمیت وجود این گونه با ارزش در منطقه و اهمیت حمایت و همکاری آنها از این مرکز. در رابطه با اقدامات این مرکز در خصوص فرهنگ سازی می توان به موارد ذیل اشاره نمود : ۱٫ بازدید از شهرها و روستاهای حوزه خط ساحلی ۲٫ دیدار با خانواده های صیادان و کسب اطلاع از وضعیت معیشتی و شرایط زندگی آنها ۳٫ یافتن بازار های بین المللی در کشور هایی مانند هلند، آلمان، فرانسه، ایتالیا برای قالیچه ترکمن یا بشقاب های سفالی گیلان و کسب درآمد برای بهبود وضعیت معیشتی خانواده های صیادان و مردم منطقه مخصوصا روستا های نیازمند. ۴٫ خرید و تهیه بادگیرهای مناسب برای صیادان ۵٫ خرید ابزارآلات و دستگاه های مورد نیاز مانند GPS برای صیادان ۶٫ خرید و تهیه سبدهای غذایی برای خانواده های صیادان ۷٫ پرداخت مبلغ ۲۰۰ هزار تومان وجه نقد به ازای هر فوک زنده ای که تحویل مرکز می دهند به عنوان مژدگانی، هزینه سوخت و تعمیر و بازسازی تور پاره شده.

_ اطلاع رسانی در خصوص وجود چنین گونه با ارزشی در دریای خزر از طریق رسانه‌های جمعی و ارتباطی از قبیل شبکه های تلوزیونی، رادیو، نشریات ، شبکه های اجتماعی مخصوصاً اینستاگرام گروه امداد و نجات فوک خزر صورت می‌پذیرد.
instagram: @caspian_seal_rescue

telegram: Telegram.me/CaspianSeal

در طی این مدت برنامه ها و خبرهای جذاب و موثری از این مرکز و فعالیت های آن در رسانه ها منتشر گردیده است.
_ آموزش در اقشار و سطوح مختلف جامعه مانند برگزاری کارگاه های آموزشی برای کودکان، نوجوانان و دانشجویان در مدارس و دانشگاه ها، و البته نشست های مکرر با مسئولین و پرسنل محترم سازمان های محیط زیست، شیلات، معاونت امور خاویاری و صیادان عزیز. البته با برگزاری کارگاه های آموزشی و اطلاع دوستداران و علاقمندان به حیات وحش و محیط زیست، عزیزانی برای کمک و همکاری به گروه ما اعلام همکاری کرده اند، چه بسا در برخی مواقع توانستیم از حضور این عزیزان به صورت داوطلبانه بهره ببریم.

_ در طی این چند سال سعی بر آن شد که بتوان تعاملات سازنده و تأثیرگزاری با سازمان ها و نهاد های مختلف برقرار گردد، از این موارد می توان به تفاهم نامه سازمان محیط زیست کشور و مرکز درمانی و تحقیقاتی فوک خزری، برقراری ارتباطات گسترده با مسئولین سازمان شیلات، معاونت امور خاویاری، تعامل با دانشگاه ها و مراکز علمی و…. اشاره نمود، یقیناً همکاری فی ما بین مرکز درمانی و تحقیقاتی فوک خزری و سازمان های دولتی و غیر دولتی می تواند کمک‌های شایانی در تحقق اهداف حفاظتی ما داشته باشد.
اما در این بین از ابتدا هدف اصلی این مرکز حفاظت و امداد و نجات از این گونه با ارزش دریای خزر بوده است، که مطمئناً زیربنای مستحکمی از طریق اقدامات شرح داده شده برای این مهم ایجاد شده بود، و مسلماً با این وجود رسیدن به اهداف تعیین شده چه در سطح ملی و چه در سطح بین المللی امری محتمل تر و قابل دسترس تر می نمود.
از موارد شایان ذکر باید به این نکته اشاره نمود که اکنون با فعالیت های این مرکز، ایران در بین پنج کشور همسایه دریای خزر (روسیه،ترکمنستان،آذربایجان و قزاقستان) به عنوان کشوری پیشتاز در حفاظت از این گونه منحصر به فرد دریای خزر شناخته می شود، به طوری که در طی همین مدت چندین بار از کشور هایی مانند روسیه و قزاقستان جهت گذراندن دوره های مربوط به امداد و نجات، درمان، آموزش و… به ایران سفر شده است.
سرکار خانم دکتر لنی هارت موسس و رئیس مرکز درمانی و تحقیقاتی فوک هلند از آغاز پروژه حفاظت از فوک خزری در ایران از ما حمایت نموده اند و با جمع آوری کمک های مردمی، مردم کشور هلند به پیشبرد فعالیت های این مرکز در ایران کمک کرده‌اند، ایشان با لطف و توجه خاصی مسائل مربوط به این مرکز درمانی را رصد می کنند و اولویت ایشان در طی چند سال فعالیت درایران امداد و نجات فوک خزری، رسیدگی به مسائل و مشکلات صیادان و مردم منطقه بوده است، از نکات جالب اخلاقی و رفتاری، توجه و محبت ایشان با صیادان و خانواده های آنهاست، که با آنها مانند خانواده‌ی خود برخورد می کند.

5a

اعضاء موسس مرکز درمانی و تحقیقاتی فوک خزری در ایران
از راست: دکتر صیادشیرازی، خانم دکتر لنی هارت، مهندس سیدرضا خالقی

دکتر امیر صیادشیرازی (مسئول پروژه فوک خزری در ایران) و مهندس سیدرضا خالقی (مسئول امداد و نجات پروژه فوک خزری) در طی این چند سال با هدف فرهنگ سازی و ایجاد رویکردی جدید در خصوص رفتار درست با محیط زیست و حیات وحش فعالیت کرده‌اند و امید است با این تلاش ها دغدغه محیط زیست و حیات وحش دغدغه هر ایرانی باشد.

همان طور که می دانید، فوک خزری تنها پستاندار دریای خزر محسوب می گردد، با توجه به گوشتخوار بودن این گونه و از سوی دیگر نبود شکارچی طبیعی در محیط آبی، فوک خزری در اکوسیستم دریای خزر در رأس زنجیره غذایی قرار گرفته است،
فوک خزری جزء گونه های با ارزش دریای خزر می باشد که یقیناً انقراض و نبود آن صدمات جبران ناپذیری را به اکوسیستم دریای خزر خواهد زد. لازم به ذکر است طی چند سال اخیر به دلایل مختلفی از قبیل بیماری‌ها، آلودگی‌ها، مسمومیت‌ها، شکار شدن توسط انسان و برخی حیوانات شکارچی مانند گرگ، گیر افتادن در تور های صیادی، کاهش ذخایر غذایی و دست اندازی انسان در مناطق ساحلی و نابودی زیستگاه های این پستانداران، شاهد کاهش شدید این گونه با ارزش بوده ایم.

حضور فوک خزری در رأس زنجیره غذایی باعث شده است که بتوان با بررسی این جانور به عنوان یک شاخص زیستی به وضعیت منطقه از لحاظ آلودگی ها و برآورد پتانسیل منطقه از لحاظ غنی بودن منابع پی برد، با علم به این موضوع که هرچه به رأس هرم غذایی نزدیک تر شویم بار آلودگی آلاینده هایی مانند جیوه، سرب، مواد رادیواکتیو و … در بدن موجودات افزایش می یابد، و از سوی دیگر حضور فوک خزری در رأس زنجیره غذایی به عنوان شکارگر غالب ((به دلیل اینکه هیچ شکارچی طبیعی در محیط آبی دریای خزر ندارد)) یقیناً فوک خزری می‌تواند بهترین گونه جهت بررسی و مطالعه برروی آلودگی‌های دریای خزر باشد.
این نکته را مورد توجه داشته باشید که فوک خزری از منابعی تغذیه می کند که ما نیز از همان منابع بهره برداری و تغذیه می نماییم، مطمئناً آگاهی هرچه بیشتر ما از وضعیت فوک خزری، به افزایش اطلاعات و دانسته های ما در خصوص دریای خزر و وضعیت آن کمک خواهد نمود.

از دیگر مواردی که می توان در خصوص اهمیت حضور فوک خزری در اکوسیستم دریای خزر بیان نمود، این است که این جانور با شکار آبزیان بیمار، ضعیف و دارای اختلالات ژنتیکی، باعث حذف ژن های معیوب از جمعیت ماهیان شده و درنتیجه نسل های آینده، نسل مقاوم تر و سالم تری خواهند بود.
مطمئناً حضور فوک خزری در دریای خزر باعث ایجاد تعادل در این اکوسیستم آبی خواهد شد.

حفاظت از فوک خزری= حفاظت از دریای خزر

با تشکر

مدیر پروژه فوک خزری در ایران
دکتر امیر صیادشیرازی

مسئول امداد و نجات پروژه فوک خزری در ایران
مهندس سیدرضا خالقی

این مطلب را به اشتراک بگذارید

پاسخ دهید